Katılım Bankaları
Katılım bankaları, temel çalışma prensibi olarak faizsizlik esasını benimseyen, kâr ve zarara katılma yöntemiyle fon toplayıp bu fonları ticaret, gayrimenkul veya sanayi gibi reel sektör alanlarında değerlendiren finansal kuruluşlardır. Klasik bankacılık sisteminden en büyük farkı, paranın kendisini bir mal gibi alıp satmak yerine, parayı bir yatırım aracı olarak kullanarak mal veya hizmet alım-satımı üzerinden kazanç sağlamalarıdır. Bu sistemde müşteri ile banka arasındaki ilişki borçlu-alacaklı ilişkisinden ziyade, bir ortaklık veya ticaret ilişkisi üzerine kuruludur.
Müşterilerin katılım bankalarına yatırdığı birikimler “Katılma Hesapları” adı verilen havuzlarda toplanır. Banka bu havuzdaki fonları faizsiz finans ilkelerine uygun projelerde kullanır ve elde edilen kârın önceden belirlenen bir oranını (örneğin %80 müşteri – %20 banka gibi) hesap sahipleriyle paylaşır. Bu model, finansal sistemin reel ekonomiyle doğrudan bağ kurmasını sağlarken, aynı zamanda tasarruf sahiplerine dini hassasiyetlerine uygun veya etik finans odaklı bir alternatif sunar.
Türkiye’de katılım bankacılığı, özellikle son on yılda hem kamu sermayeli bankaların sektöre girişi hem de dijitalleşme adımlarıyla büyük bir ivme kazanmıştır. BDDK denetimindeki bu bankalar, mevduat bankalarıyla aynı yasal güvencelere sahiptir; yani bireysel katılma hesapları belirli bir tutara kadar (şu an için 650.000 TL) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) koruması altındadır. Günümüzde bu bankalar, mobil uygulamaları ve geniş şube ağlarıyla bireysel kredilerden (finansman) kurumsal portföy yönetimine kadar geniş bir yelpazede hizmet vermektedir.
Türkiye’deki BDDK Onaylı Katılım Bankaları
Türkiye’de faaliyet gösteren ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yetkilendirilmiş katılım bankaları şunlardır:
Özel Sermayeli Katılım Bankaları:
- Kuveyt Türk Katılım Bankası
- Türkiye Finans Katılım Bankası
- Albaraka Türk Katılım Bankası
Kamu Sermayeli Katılım Bankaları:
- Ziraat Katılım Bankası
- Vakıf Katılım Bankası
- Emlak Katılım Bankası
Dijital Katılım Bankaları (Şubesiz):
TÖB Bank (Kuruluş aşamasında/Dijital)
Hayat Finans Katılım Bankası (Türkiye’nin ilk lisanslı dijital katılım bankası)