Tasarruf Finansman Sistemi’nde (TFS) en çok merak edilen ama aynı zamanda en sıkı denetlenen kurallardan birisi de alınan evin kime ait olduğudur.
Kısa cevap: Genellikle hayır, 1. derece akrabalardan (anne, baba, çocuk, eş) ev alınamaz. Ancak bu kuralın nedenleri ve bazı istisnai durumları mevcuttur.
İşte bu kısıtlamanın arkasındaki finansal ve hukuki gerçekler:
1. Neden Akrabadan Ev Alınmasına İzin Verilmez? (Hülle Riski)
Tasarruf Finansman Şirketleri ve onları denetleyen BDDK, bu sistemi “bir mülk edindirme aracı” olarak görür. Akraba arasındaki satışlar genellikle “hülle” (gerçekte bir satış olmadığı halde, sistemdeki nakit parayı çekmek için yapılan göstermelik işlem) riski taşır.
- Nakit Çekme Amacı: Kişi, babasının evini satın alıyor gibi gösterip sistemdeki birikmiş parayı ve finansman desteğini nakit olarak ele geçirmek isteyebilir.
- Sistemin Amacı: TFS’nin amacı piyasadan yeni bir konut edinilmesini sağlamaktır, aile içindeki mülklerin el değiştirmesi üzerinden nakit akışı sağlamak değildir.
2. Hangi Akrabalar Yasak Kapsamındadır?
Şirketlerin büyük çoğunluğu (BDDK standartları gereği) şu kişiler arasındaki satışı kabul etmez:
- Anne ve Baba
- Çocuklar
- Eşler
- Kardeşler (Bazı şirketlerde esneklik olsa da genellikle riskli bulunur).
3. İstisnalar ve “Kabul Edilebilir” Durumlar
Bazı özel senaryolarda şirketlerin onay verme ihtimali doğabilir:
- Soyadı Farklılığı ve Uzak Akrabalık: Kuzen, dayı, teyze veya kayınvalide gibi daha uzak akrabalardan yapılan alımlarda şirketler daha esnek olabilir. Ancak yine de “gerçek bir satış” olduğunun ispatlanması (ekspertiz değerinin tutarlılığı, tarafların farklı hanelerde yaşaması vb.) gerekebilir.
- Miras Paylaşımı: Eğer bir evde mirasçısıysanız ve diğer hissedarların (örneğin amcanızın veya halanızın) payını satın alarak evin tamamına sahip olacaksanız, bu durum bir “mağduriyet giderme” ve “mülk edinme” olarak görülebilir. Bu durumda şirketin genel müdürlük onayı gerekebilir.
- Farklı Şehir/Farklı Yaşam: Satıcının farklı bir şehirde yaşadığı ve ticari bir satış olduğu netse, bazı şirketler inceleme sonrası onay verebilir.
4. Tespit Edilirse Ne Olur?
Eğer akraba satışı bir şekilde gizlenir ve sonradan (tapu kayıtlarından veya incelemelerden) tespit edilirse:
- Tahsisat İptali: Paranın ödenmesi durdurulabilir.
- Sözleşme Feshi: Şirket sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir.
- Yasal İnceleme: Finansal usulsüzlük kapsamında değerlendirilebilir.
Eğer gerçekten bir akrabanızın evini almayı planlıyorsanız, şu adımları izlemeniz en sağlıklısı olacaktır:
- Şirketinize Şeffaf Olun: Sözleşme aşamasında müşteri temsilcinize “Ben amcamdan ev alabilir miyim?” diye açıkça sorun.
- Ekspertiz Raporuna Güvenin: Evin değeri piyasa rayicinde olmalıdır. Çok düşük veya çok yüksek gösterilen bedeller “hülle” şüphesini artırır.
- Banka Kayıtlarını Tutun: Tapu harcı ve diğer masrafların gerçek kişilerce ödendiğinden emin olun.
Özetle: Çekirdek aileden (anne, baba, kardeş) ev almanız sistemsel olarak neredeyse imkansızdır. Ancak daha uzak akrabalar için şirketinizle önden görüşmek en doğru yoldur.
Sizin almayı düşündüğünüz mülk sahibiyle akrabalık dereceniz nedir? Eğer 2. veya 3. derece bir akrabalık söz konusuysa, şirket özelinde şartları zorlayabiliriz.